fbpx
Surgical Innovation

Λεμφαδένας Φρουρός

Τα τελευταία χρόνια έχει γίνει μεγάλη προσπάθεια να περιορισθεί η έκταση της επέμβασης στη μασχάλη, με την ανεύρεση άλλων μεθόδων ασφαλούς σταδιοποίησης, όπως η βιοψία του ‘λεμφαδένα φρουρού’, ο οποίος εντοπίζεται είτε με τεχνικές απεικόνισης με χρωστική, είτε με ανίχνευση της γ-ακτινοβολίας που εκπέμπει ένα ενεθέν ραδιοφάρμακο που καθηλώνεται εκλεκτικά στον ‘λεμφαδένα φρουρό’ και ανιχνεύεται κατά την διάρκεια της επέμβασης με έναν ειδικό στυλεό ανίχνευσης ακτινοβολίας (γ- detecting probe).


Λεμφαδένας φρουρός ονομάζεται ο πρώτος λεμφαδένας, στον οποίο αποχετεύει η περιοχή του καρκινικού όγκου και ο οποίος πρώτος θα δεχθεί τη μετάσταση καρκινικών κυττάρων του όγκου.

Η χρωστική ή / και το ραδιοκολλοειδές, ενίεται ενδοδερμικά στην περιοχή του πρωτοπαθούς όγκου και στην πορεία του προς τη μασχάλη, σταματά πρώτα στο λεμφαδένα φρουρό. Κατά τη διάρκεια της χειρουργικής επέμβασης αναγνωρίζεται είτε οπτικά, στην περίπτωση της χρωστικής είτε με τη βοήθεια στυλεού ανίχνευσης ακτινοβολίας με ηχητικό και οπτικό σήμα σε ηλεκτρονικό υπολογιστή.

Η ανεύρεση και εξέτασή του, χωρίς να προσδιορίζει τον αριθμό των διηθημένων λεμφαδένων, σε μεγάλο βαθμό καταδεικνύει τη διήθηση ή όχι της μασχάλης σε ποσοστό που αναφέρεται έως και 96%. Με τη μέθοδο αυτή η νοσηρότητα του άνω άκρου, σε γυναίκες που υποβάλλονται σε εγχείρηση για καρκίνο του μαστού μειώνεται σημαντικά, γιατί αποφεύγεται περιττός λεμφαδενικός καθαρισμός σε γυναίκες που δεν έχουν διηθημένους λεμφαδένες.

Ο εντοπισμός του λεμφαδένα φρουρού μπορεί να γίνει είτε με τη μέθοδο της χρωστικής, είτε με τη μέθοδο του ραδιοϊσοτόπου ή με συνδυασμό των δύο.

Η αξία του στη σύγχρονη θεραπευτική αντιμετώπιση

Ο πρώτος λεμφαδένας της μασχαλιαίας κοιλότητας που προσλαμβάνει τη λέμφο του μαστού ονομάζεται Λεμφαδένας Φρουρός. Έπειτα από εκτεταμένες έρευνες και κλινικές δοκιμές σε μεγάλο αριθμό ασθενών έχει αποδειχθεί ότι στην πλειονότητα των ασθενών με αρνητικούς (αψηλάφητους) λεμφαδένες της μασχάλης, εφόσον γίνει ο εντοπισμός τους και η βιοψία δώσει αρνητικό αποτέλεσμα, η πιθανότητα να υπάρχει μετάσταση σε άλλο λεμφαδένα είναι εξαιρετικά μικρή –λιγότερο από 2 με 3%. Ακόμη όμως κι αυτό το μικρό ποσοστό δεν αποτελεί αντένδειξη για τη βιοψία του λεμφαδένα φρουρού αφού έχει αποδειχθεί ότι η συνολική πρόγνωση των ασθενών που έχουν υποστεί λεμφαδενικό καθαρισμό, δεν διαφέρει στο ελάχιστο σε σχέση με τους ασθενείς που έκαναν βιοψία λεμφαδένα φρουρού.

Βιοψία Λεμφαδένα Φρουρού

Ο εντοπισμός του πρώτου λεμφαδένα της μασχαλιαίας κοιλότητας (Λεμφαδένας Φρουρός) που «δέχεται» τη λέμφο του μαστού και η αφαίρεση του με σκοπό την αποστολή του προς ταχεία βιοψία, ονομάζεται βιοψία λεμφαδένα φρουρού (sentinel node biopsy ). Η μέθοδος αυτή έχει κατορθώσει να αντικαταστήσει με ασφάλεια ένα σημαντικό αριθμό μη αναγκαίων λεμφαδενικών καθαρισμών, όταν βεβαίως υπάρχουν σχετικές ενδείξεις.

Ένδειξη - Αντένδειξη για Λεμφαδένα Φρουρό

Σε όλα τα περιστατικά καρκίνου του μαστού θα πρέπει να γίνεται σταδιοποίηση της μασχαλιαία κοιλότητας είτε με τη μέθοδο του Λεμφαδένα Φρουρού είτε και με Λεμφαδενικό καθαρισμό. Ο λεμφαδενικός καθαρισμός θα πρέπει να περιλαμβάνει τουλάχιστον τους λεμφαδένες του επιπέδου Ι και ΙΙ. Απόλυτη αντένδειξη εντοπισμού και βιοψίας λεμφαδένα φρουρού, αποτελεί η ψηλάφηση ύποπτων μασχαλιαίων λεμφαδένων.

Κατά τη διάρκεια της κύησης η μέθοδος, το τελευταίο χρονικό διάστημα, θεωρείται ασφαλής, παρόλο που έχει γίνει συχνά αντικείμενο διαφωνίας ανάμεσα στους ιατρούς.

Οφέλη

Στα πλεονεκτήματα της βιοψίας του λεμφαδένα φρουρού συγκαταλέγονται:

  • Ο μικρός χρόνος διάρκειας του χειρουργείου στο οποίο υποβάλλεται η ασθενής
  • Η λιγότερη νοσηρότητα εξαιτίας του μειωμένου χρόνου της επέμβασης αλλά και της έκτασής της.
  • Οι πολύ λιγότερες άμεσες επιπλοκές, όπως η μετεγχειρητική λεμφόρροια, αλλά και οι απώτερες επιπλοκές, όπως πόνος και λεμφοίδημα, σε σχέση πάντα με την εφαρμογή του κλασικού λεμφαδενικού καθαρισμού, στον οποίο ήταν υποχρεωτικό έως σήμερα να υποβάλλονται όλες οι ασθενείς με καρκίνο μαστού.
  • Μειονέκτημα αποτελεί το γεγονός ότι για τον εντοπισμό και τη βιοψία του λεμφαδένα φρουρού θα πρέπει να υπάρχει οργανωμένο τμήμα Πυρηνικής Ιατρικής με ειδικό εξοπλισμό (Navigator probe, προμήθεια ράδιο -σεσημασμένου τεχνητίου). Τόσο το τμήμα της Πυρηνικής Ιατρικής όσο βεβαίως και ο απαραίτητος για την εξέταση εξοπλισμός δεν υπάρχει σε όλα τα νοσοκομεία της χώρας μας.

Τι απαιτείται να πράξει ο παθολογοανατόμος και η ομάδα του για την εξασφάλιση ποιοτικού και αξιόπιστου αποτελέσματος

Θα δώσουμε ένα παράδειγμα που βασίζεται όμως σε πραγματική περίπτωση. Σε πρώτη φάση βλέπουμε μία τομή του φρουρού λεμφαδένα ταχείας βιοψίας. Στην τομή αυτή δεν παρατηρείται μετάσταση. Σε δεύτερη φάση, σε άλλη τομή του φρουρού λεμφαδένα σε βαθύτερα επίπεδα διαπιστώνουμε μία μικρομετάσταση.

Για να μπορέσει ο παθολογοανατόμος να βρει κι να μην χάσει αυτή την μικρομετάσταση απαιτείται η λήψη πολλαπλών τομών από τον λεμφαδένα, σε διαδοχικά επίπεδα κι η ταυτόχρονη εξασφάλιση άβαφων τομών, για την περίπτωση που χρειαστεί η διενέργεια ανοσοϊστοχημείας στην περίπτωση υποψίας μικρομετάστασης που δεν μπορεί να επιβεβαιωθεί με την απλή χρώση στο μικροσκόπιο.

Σύντομη περιγραφή

Όταν υπάρχει καρκίνος στον μαστό της γυναίκας τότε κρίνεται απαραίτητο να γίνει γνωστό αν υπάρχει μετάσταση-ή μικρομετάσταση- του καρκίνου στους λεμφαδένες της σύστοιχης μασχάλης. Ο λεμφαδένας που δέχεται πρώτος την μετάσταση (τα καρκινικά κύτταρα του όγκου) αποκαλείται φρουρός λεμφαδένας. Αν αυτός είναι καθαρός, τότε σημαίνει πως και οι υπόλοιπες λεμφαδενικές ομάδες είναι καθαρές, άρα είναι αχρείαστη η αφαίρεση των μασχαλιαίων λεμφαδένων. Σε αντίθετη περίπτωση ο χειρουργός προβαίνει σε αφαίρεση – εκτός του καρκίνου του μαστού- κι σε μασχαλιαίο λεμφαδενικό καθαρισμό.

Πως εξετάζεται ο φρουρός λεμφαδένας

Αφού αφαιρεθεί ο φρουρός λεμφαδένας από τον χειρουργό, με την υποβοήθηση κι καθοδήγηση του πυρηνικού ιατρού και την χρήση απεικονιστικών μεθόδων (π.χ. MRI), αποστέλλεται το χειρουργικό παρασκεύασμα άμεσα στο παθολογοανατομικό εργαστήριο, ώστε να διενεργηθεί ΤΑΧΕΙΑ ΒΙΟΨΙΑ στον φρουρό λεμφαδένα.

Αυτό σημαίνει ότι άμεσα ο παθολογοανατόμος παίρνει πολύ λεπτές κρυοτομές από τον λεμφαδένα (2-3 μm) αφού πρώτα παγώσει ταχέως το δείγμα στον κρυοστάτη για να καταστεί εφικτή η λήψη τομών. Στην συνέχεια οι λεπτές τομές τοποθετούνται σε πλακίδια (slides) και αφού βαφούν με ταχεία μέθοδο, εξετάζονται στο μικροσκόπιο με σκοπό τον αποκλεισμό ή επιβεβαίωση παρουσίας μετάστασης στον φρουρό λεμφαδένα.

Προσθήκη σχολίου

Σιγουρευτείτε πως έχετε εισάγει όλες τις απαραίτητες πληροφορίες με το σύμβολο (*). Ο κώδικας HTML δεν επιτρέπεται.